Een huis erven, en dan?

Je ouderlijk huis, een plek vol herinneringen. Maar wat als je ouders komen te overlijden? Wat gebeurt er dan met de woning? Waar moet je rekening mee houden? Erf je het huis automatisch? Vera gaat in gesprek met notaris Daniëlle Oosten.

Het overlijden van de laatste ouder brengt naast veel verdriet ook veel regelwerk met zich mee. Dan komt vaak al snel de vraag ‘wat doen we met het huis?’ op tafel. Maar wie zijn eigenlijk de erfgenamen? Een vraag die een duidelijk antwoord vereist.

Daniëlle Oosten, notaris bij Hofsteenge Wesseling Notarissen, legt uit: “Als er sprake is van een goede band met de ouders, is het bijna vanzelfsprekend dat de kinderen erfgenaam zijn. Toch is het noodzakelijk om te checken of er een testament is gemaakt.” Vera: “Mensen vragen me wel eens: ‘wil je het huis van mijn ouders verkopen?’. Maar dan hebben ze nog geen verklaring van erfrecht. Zonder die verklaring kunnen wij het huis niet verkopen.” Soms ligt de situatie namelijk wat gecompliceerder. Daniëlle: “Er is af en toe een onverwachte erfgenaam. Denk bijvoorbeeld aan de kinderen van een al overleden kind. Vaak hebben die als kleinkinderen nog steeds recht op een erfdeel.”

Aanvaarden

Als alle erfgenamen in beeld zijn, is het een kwestie van de erfenis aanvaarden. Dat kan zuiver, waarbij je alles accepteert inclusief eventuele schulden. Daarnaast kun je beneficiair aanvaarden (schulden worden verrekend met de waarde van bezittingen) of je kunt een erfenis verwerpen. Daniëlle: “De meeste mensen zijn zich wel bewust van het feit dat je niet zomaar een erfenis zuiver moet accepteren als je geen inzicht hebt in de financiën.”

Taxeren
Wanneer ouders een koophuis hebben, maakt de woning bijna vanzelfsprekend deel uit van de erfenis. Een kwestie van simpelweg te koop zetten? Dat is zeker een optie, de erfgenamen verdelen dan de opbrengst. Maar wat als één van de kinderen het huis graag wil overnemen? Vera: “Dan moet diegene de anderen uitkopen.” Dat vraagt om een goed gesprek. “Je mag namelijk zowel de WOZ-waarde als de taxatiewaarde gebruiken voor het uitkopen. En daar kan in de huidige woningmarkt zomaar een fors verschil in zitten.”

Erfbelasting
Vera: “Het komt regelmatig voor dat we namens de erfgenamen een huis verkopen. Vaak krijg ik dan uiteindelijk toch de vraag: ‘wanneer hebben we het geld?’. Hoe zit dat precies?” Daniëlle: “Eigenlijk gaat dat net zo snel als bij het ‘gewoon’ verkopen van een woning. Wel raden we altijd aan om het geld nog even vast te houden. De belastingdienst komt namelijk nog bij je langs voor de erfbelasting en soms moeten er toch nog wat rekeningen betaald worden. We adviseren dus om het nog even op de ‘ervenrekening’ te laten staan.”

Hoe regel je het zelf eigenlijk goed?
Het krijgen van een erfenis is zo’n moment dat tot denken aanzet. Juist dan vraag je je vaak af hoe je het zelf geregeld hebt. Eigenlijk moet je hier al in een vroeg stadium over nadenken. Daniëlle: “Vaak denken mensen dat bij een huwelijk de erfenis vanzelf goed geregeld is. Toch kan het van belang zijn ook dan een testament te maken of huwelijkse voorwaarden te maken of te wijzigen. Voor iedereen die na 2018 is getrouwd, zonder het maken van huwelijkse voorwaarden, geldt de wettelijke beperkte gemeenschap van goederen. Terwijl er vaak wordt gedacht dat er vanzelf huwelijkse voorwaarden zijn; wat dus niet het geval is. Het is goed om te weten of het nodig is om nog meer vast te leggen.”

Bespreekbaar maken

Juist op het moment dat je nog zielsgelukkig met elkaar bent is het goed om financiële zaken bespreekbaar te maken. Zeker wanneer je een huis koopt. Daniëlle: “Denk bijvoorbeeld aan een testament. Stel dat je ongehuwd samenwoont, dan kan je partner misschien niet in jullie huis blijven wonen als jij overlijdt. De basis wettelijke regeling voorziet je daarin niet standaard. Ook voor samengestelde gezinnen is het nuttig om zaken vast te leggen. Vaak brengt iemand een overwaarde in uit een eerdere woning of zijn de financiële verhoudingen niet gelijk en kun je het beter vastleggen.”

De rush van de woningmarkt
Vera: “Het is ook lastig om het allemaal maar te weten of eraan te denken. Laat je daarom goed adviseren. Als je een huis koopt ga je soms mee in de ‘rush’ van de woningmarkt. Zonder heel goed na te denken over dit soort belangrijke zaken. En als je eenmaal in een scheiding zit, is het nog maar de vraag of je nog goede afspraken kunt maken. Om nog maar te zwijgen over een overlijden. Dan wil je toch gewoon dat alles goed geregeld is?”